Η Ψαρή Φοράδα είναι κάτι παραπάνω από ένας παραθαλάσσιος προορισμός. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, ένας τόπος που αναπνέει μέσα από τη γη του, τη μνήμη του και τους ανθρώπους του.
Σύντομο ιστορικό
Η προέλευση του ονόματος «Ψαρή Φοράδα» είναι πολυδιάστατη και βαθιά συνδεδεμένη με τις λαϊκές ιστορίες. Μία παράδοση θέλει τον Βυζαντινό στρατηγό Θεόφιλο να αποβιβάζεται εδώ για να αντιμετωπίσει τους Άραβες. Είχε μαζί του την αγαπημένη του φοράδα, ένα ψαρό (γκρίζο) θηλυκό άλογο που τραυματίστηκε. Την άφησε σε μια ελιά με εντολή στους κατοίκους να τη φροντίζουν. Άλλη παράδοση αναφέρει έναν Τούρκο αγά που έστελνε καθημερινά έναν ντόπιο χριστιανό να ποτίζει την αγαπημένη του φοράδα που είχε πλέον γεράσει. Από το ερώτημα «πήγες στην ψαρή φοράδα;» καθιερώθηκε η ονομασία της ευρύτερης περιοχής.
Η ανάπτυξη του οικισμού
Μέχρι τη δεκαετία του 1940, στην περιοχή καλλιεργούνταν σιτηρά από τους κατοίκους του Συκολόγου και του Καλαμίου. Στην παραλία υπήρχαν αποθήκες όπου αποθήκευαν χαρούπια, λάδι κι άλλα προϊόντα, ώσπου να περάσει το καράβι να τα πάρει. Στην περιοχή υπήρχε τότε και τελωνοφύλακας. Η οικονομική ανάπτυξη ξεκίνησε από τις αρχές του 1960, με τις καλλιέργειες των πρώιμων κηπευτικών και της μπανάνας. Οι κάτοικοι του Καλαμίου σταδιακά μετοίκισαν και εγκαταστάθηκαν στην Ψαρή Φοράδα. Οι καλλιέργειες άρχισαν να επεκτείνονται και ο οικισμός να μεγαλώνει. Αρχικά οι κάτοικοι μοιράστηκαν σε δύο οικισμούς: Την Κάτω Ψαρή που περιλαμβάνει τα σπίτια της παραλίας και τη Μέσα Ψαρή που περιλαμβάνει τα σπίτια που βρίσκονται σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από τη θάλασσα. Σήμερα η πλειοψηφία των μόνιμων κατοίκων ζει στην Κάτω Ψαρή, η οποία αναφέρεται πλέον με το όνομα «Σιδωνία». Το τοπωνύμιο «Σιδωνία» ή «Σινδονία» προέρχεται από τη Μινωική Εποχή και γράφεται με πολλούς τρόπους, ωστόσο το πιθανότερο είναι να προέρχεται από την λέξη «σινδών» που σημαίνει σεντόνι ή και ιστός πλοίου.
Ιστορικά γεγονότα
Αραβοκρατία (9ος αιώνας)
Ιστορικά τεκμήρια αναφέρουν τον όρμο της Ψαρής Φοράδας (Σιδωνίας) ως σύνηθες μέρος αποβάσεων κατά τις κρητικές επαναστάσεις. Λέγεται πως το 824 μ.Χ. που η Κρήτη ήταν τμήμα του Βυζαντινού κράτους, οι Σαρακηνοί (Άραβες) αποβιβάστηκαν εδώ για να καταλάβουν την Κρήτη. Κάποιοι χρονογράφοι τοποθετούν το σημείο απόβασής τους στο ακρωτήριο Θεόφιλο, ανατολικά της Σιδωνίας. Αυτό το ακρωτήρι καταλήγει σε έναν βράχο που σήμερα λέγεται «Ψαροχάρακο» και αποτελεί σημαντικό τεκμήριο για την ταύτιση με το βυζαντινό ακρωτήρι Χάραξ, στο οποίο αποβιβάστηκαν οι Άραβες. Οι κάτοικοι των παραλιακών οικισμών ήταν οι πρώτοι που αντιμετώπισαν την αραβική λαίλαπα. Η Ψαρή Φοράδα αποτελούσε και τον όρμο που χρησιμοποιούσαν συχνά οι Μπαρμπαρέζοι για τις αποβάσεις τους. Οι Μπαρμπαρέζοι ήταν οι κάτοικοι της Μπαρμπαριάς, δηλαδή της ακτογραμμής της Βόρειας Αφρικής (Τύνιδα, Αλγέρι και Μαρόκο.) Ο λόγος που προτιμούσαν τις αποβάσεις στο σημείο αυτό, ήταν το υπήνεμο της περιοχής και τα βαθιά νερά της θάλασσας.
Τουρκοκρατία & κρητικές επαναστάσεις
Κατά τη διάρκεια του Κρητικού Πολέμου (1645-1669) μεταξύ Ενετών και Οθωμανών, ο όρμος της Ψαρής Φοράδας χρησιμοποιήθηκε για την ενίσχυση των οθωμανικών δυνάμεων της στεριάς. Οι στρατιώτες αυτοί εισέρχονταν στην βιαννίτικη ενδοχώρα, την οποία λεηλατούσαν και κατέστρεφαν. Το 1822, σε περίοδο μεγάλου ξεσηκωμού, η Κεντρική Επιτροπή του ελληνικής επανάστασης έστειλε όπλα από τα Σφακιά στην Ψαρή Φοράδα, τα οποία μοιράστηκαν στους κατοίκους της περιοχής. Κατά τη διάρκεια της Κρητικής Επανάστασης εναντίον των Οθωμανών, η Ψαρή Φοράδα αποτέλεσε ξανά λιμάνι για την αποβίβαση στρατευμάτων.
Αγροτική παραγωγή
Η ευρύτερη περιοχή είναι εξαιρετικά εύφορη και λόγω του ευνοϊκού μικροκλίματος επιτρέπει την καλλιέργεια ελιών, πρώιμων και όψιμων οπωροκηπευτικών πέρα της εποχής που κανονικά καλλιεργούνται, καθώς και υποτροπικών φυτών (μπανάνα, μάνγκο, δέσπολα). Το μέρος έχει μεγάλη αγροτική παραγωγή, η οποία αποτελεί την κύρια απασχόληση των μόνιμων κατοίκων. Η αγροτική ανάπτυξη ξεκίνησε με υπαίθριες καλλιέργειες που διαρκούσαν όλο τον χρόνο, ενώ από τη δεκαετία του 1980 ώθηση στην παραγωγή έδωσαν οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες με έμφαση στην καλλιέργεια του αγγουριού. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε και η λειτουργία του τοπικού Αγροτικού Συνεταιρισμού που εμπορεύεται τα προϊόντα και στηρίζει τεχνικά τους παραγωγούς.
Εκκλησίες & Μοναστήρια
Στο βάθος της κοιλάδας της Μέσα Ψαρής βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα. Σε κεντρικό σημείο του παραλιακού οικισμού της Σιδωνίας βρίσκεται ο τρίκλιτος ναός της Αγίας Μαρίνας. Στον Φαφλάγκο βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, ενώ στο βάθος της κοιλάδας του Φαφλάγκου, σε υψόμετρο 200 μ. βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Κεραλιμενιώτισσας. Το συγκεκριμένο μοναστήρι, χτισμένο κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο, είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής.
Ανακαλύψτε την Ψαρή Φοράδα
Η Ψαρή Φοράδα είναι κάτι παραπάνω από ένας παραθαλάσσιος προορισμός. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, ένας τόπος που αναπνέει μέσα από τη γη του, τη μνήμη του και τους ανθρώπους του. Τους καλοκαιρινούς μήνες, με την αρωγή όλων των κατοίκων, γίνονται στη περιοχή ξακουστά πανηγύρια, ενώ την ίδια περίοδο οργανώνονται πλούσιες πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις. Σας προσκαλούμε να ζήσετε αυτή την εμπειρία, να γευτείτε την αυθεντική φιλοξενία των κατοίκων και να κολυμπήσετε στα γαλανά νερά του Νότιου Κρητικού Πελάγους.